Türkiye'nin İklimi

Açıklama: Grafik, kış sıcaklıklarının -10°C'ye kadar düştüğü, yıllık sıcaklık farkının çok fazla olduğu ve en fazla yağışın yaz başında görüldüğü bir iklimi göstermektedir. Bu özellikler, V numara ile gösterilen Erzurum-Kars Platosu'ndaki sert karasal iklime aittir.

Açıklama: Bu durum "sıcaklık terselmesi" (inversiyon) olarak bilinir. Sakin ve açık kış gecelerinde, yamaçlarda soğuyan hava ağırlaşarak yerçekimi etkisiyle çukur alanlara çöker ve burada birikir. Bu nedenle çukur alanlar, daha yüksekteki yamaçlardan bile soğuk olabilir.

Açıklama: L merkezi (Şanlıurfa) K merkezine (Konya) göre daha güneyde olduğu için enlemden dolayı daha sıcak olmalıydı, ancak K'nin denizelliğe daha yakın olması bu farkı indirgenmiş haritada kapatır. Gerçek sıcaklıkta ise K'nin daha yüksek olması sıcaklığı düşürürken, L'nin alçak olması sıcaklığın daha yüksek kalmasını sağlar. Bu farkı yaratan denizellik ve yükseltidir.

Açıklama: Hidroelektrik santrallerin üretimi, barajlardaki su seviyesine, yani akarsuların akımına (debisine) bağlıdır. Türkiye'deki akarsu rejimleri genel olarak düzensiz olduğu ve yağışlı-kurak mevsimler arasında büyük farklar gösterdiği için, elektrik üretimi de yıl içinde belirgin şekilde dalgalanır.

Açıklama: Haritada gösterilen İzlanda kökenli alçak basınç sistemidir. Bu sistem kış aylarında Türkiye'ye kuzeybatıdan sokularak bol yağış getirir ve genellikle ılıman bir hava yaratır. Ege kıyılarında sıcaklıkların artması değil, cephesel yağışlarla birlikte normal seyrinde gitmesi beklenir.

Açıklama: Ege Bölgesi'nde dağların denize dik uzanması, nemli ve ılıman denizel havanın iç kısımlara kadar ilerlemesine izin verir. Bu nedenle, kıyı (İzmir) ile iç kesimler (Afyonkarahisar) arasındaki iklim geçişi, dağların set oluşturduğu Akdeniz ve Karadeniz'e göre daha yavaş ve daha az belirgindir.

Açıklama: Akdeniz'den gelen nemli hava kütleleri (hakim rüzgar yönü), kıyıya paralel uzanan (uzanış doğrultusu) Toroslar'ın güney yamacına çarparak yükselir ve orografik yağışları oluşturur. Bakı ise sıcaklıkla ilgili olup, yağış miktarını doğrudan etkilemez.

Açıklama: III numaralı rota, Akdeniz kıyısından başlayıp Toros Dağları'nı aşarak İç Anadolu'ya ulaşır. Bu rota üzerinde denizel Akdeniz ikliminden, yüksek dağ iklimine ve son olarak karasal iklime çok kısa bir mesafede geçilir. Bu durum, yer şekillerinin ani değişiminden kaynaklanır.

Açıklama: Mutlak konuma (enlem) göre, daha kuzeyde olan Çanakkale'nin, daha güneyde olan Kars'tan daha soğuk olması gerekirdi. Ancak Çanakkale'nin denizel, Kars'ın ise yüksek ve karasal olması gibi özel konum faktörleri bu durumu tersine çevirir. Buna "enleme ters düşen durum" denir.

Açıklama: IV numaralı alan, Tuz Gölü ve çevresindeki kapalı havzayı göstermektedir. Bu alan, etrafının yüksek dağlarla çevrili olması nedeniyle denizel etkilere tamamen kapalıdır. Bu durum, bölgenin Türkiye'nin en az yağış alan yeri olmasına neden olmuştur.

Açıklama: Akdeniz kıyıları hem Ekvator'a daha yakın olduğu (enlem) için hem de deniz seviyesinde (alçak) olduğu için kışları ılıman geçirir. Sıcaklıklar nadiren 0°C'nin altına düştüğü için yağışlar genellikle yağmur şeklindedir.

Açıklama: Güneydoğu Anadolu'nun yazın aşırı sıcak ve kurak olması karmaşık bir durumdur. Bölge enlem olarak güneydedir, alçak bir platodur ve en önemlisi güneyden gelen sıcak ve kuru Basra alçak basıncının etkisi altındadır. Bu üç faktör birleşerek şiddetli buharlaşma ve kuraklığa neden olur.